بررسی های اخیر مشخص کرده است که مصرف اسیدهای چرب امگا ۳، خصوصا دوکوزاهگزاانوئیک اسید(DHA) و ایکوزاپنتانوئیک اسید(EPA) مشخصا موجب کاهش بیماری های لثه می شود.

عفونت لثه عارضه ای است که با التهاب لثه و جدا شدن آن از پایه ی دندان آغاز شده و سپس با تجمع باکتری ها در پایه ی دندان و التهاب بیشتر لثه و استخوان همراه است.

روش هایی که برای درمان این عارضه به کار می رود عموما بر دارو درمانی این عفونت های باکتریایی تمرکز دارد ولی مطالعه اخیری که در دانشگاه هاروارد انجام شده و در ژورنال معتبر  American Dietetic Association به چاپ رسیده است بیان می دارد؛ دریافت اسیدهای چرب غیر اشباع(PUFAs) همراه با غذا مانند روغن ماهی، درمان موثری برای جلوگیری از عفونت های لثه است.

بیماری های لثه

بیماری‌ های لثه بیماری‌ های خاموشی هستند. این بیماری‌ ها فقط بر روی لثه اثر نمی ‌گذارند بلکه کل بدن انسان را درگیر می ‌سازند. اگر کسی در مدت ۲۴ ساعت مسواک نزند با تجمع باکتری‌ ها و مواد غذایی در دهان و لثه‌ های او، التهاب خفیفی در لثه‌ های او ایجاد می شود که ژنژیویت نام دارد این مرحله سر آغاز بیماری ‌های لثه ‌است. از جمله کسانی که دچار بیماری‌های لثه می ‌شوند، عبارتند از:

* خانم‌های باردار

* افراد سیگاری

* افراد بی توجه به بهداشت دهان و دندان

بیماری التهاب لثه معمولاً ناشی از جرم های دندان است و خود را به صورت تورم، قرمزی و احساس مزه ی ناخوشایند و خونریزی مکرر لثه نشان می ‌دهد. یکی از علامت‌ های بیماری لثه، خونریزی از لثه‌ ها به صورت خود به‌ خود، هنگام غذا خوردن یا هنگام مسواک کردن است اما شدت و پیشرفت بیماری با این علامت و به وسیله بیمار قابل تشخیص نیست. هنگامی که میکروب‌ ها به صورت یک لایه نرم همراه با مواد غذایی و مواد موجود در بزاق به سطح دندان (تاج و ریشه) می‌ چسبند با برانگیختن سیستم ایمنی، لثه ‌ها را پرخون و ملتهب می ‌‌کنند. در این شرایط که هنوز جرم تشکیل نشده و لایه ی نرمی روی دندان شکل گرفته که به راحتی قابل برداشتن به وسیله مسواک و نخ دندان است و با رعایت بهداشت به حالت طبیعی برخواهد گشت اما در صورتی که زمان زیادی از تشکیل این لایه بگذرد و لایه سخت شده باشد(به عبارتی جِرم تشکیل شده باشد) امکان تمیز کردن و برداشتن آن با مسواک وجود ندارد و دندان‌ ها باید جرم‌ گیری شوند. در این مرحله التهاب لثه شدیدتر شده و پریودنتیت نامیده می شود.

ارتباط دریافت اسیدهای چرب امگا ۳ و کاهش عفونت های دهانی

اسید چرب امگا ۳ در تنظیم متابولیسم بدن نقش اساسی دارد و موجب افزایش توان سیستم ایمنی و اجرای بهینه ی وظایف سلول ها می شود. بررسی های اخیر مشخص کرده است که مصرف اسیدهای چرب امگا ۳، خصوصا دوکوزاهگزاانوئیک اسید(DHA) و ایکوزاپنتانوئیک اسید(EPA) مشخصا موجب کاهش بیماری های لثه می شود.

روش هایی که تا کنون برای درمان این عارضه به کار برده می شد محدود به استفاده از آنتی بیوتیک ها و برداشت جرم های دندان یا همان جرم گیری بوده است. اما درصورتی که بتوان از درمان های دیگری مانند تغذیه درمانی در این مقوله استفاده کرد، درمان بسیار ایمن تر و ارزان تر خواهد بود و پروسه درمانی بسیار سریع تر پیش می رود.

با توجه به این مقوله که این نوع اسیدهای چرب فوائد بسیاری خصوصاً در جلوگیری از بیماری های مزمن دارند، استفاده از روش امگا ۳ درمانی، علاوه بر مقابله با عفونت در بدن از بیماری های قلبی و سکته هم جلوگیری می کند.

روغن های امگا ۳ با تنظیم مقدار سیتوکین ها و ایکوزانوئیدها در بدن، کنترل فعالیت های شیمیایی را به عهده دارند. سیتوکین ها از مهمترین عوامل تنظیم دستگاه ایمنی هستند. بعضی مواد مترشحه در بدن، برعکس غیر فعال کننده سیستم ایمنی بدن هستند.

یک مطالعه بسیار جامع و آینده نگر در امریکا از ۶۰ سال پیش در حال انجام است و مطالعه(NHANES) نام دارد. نتایج بررسی بخشی از داده های این مطالعه نیز همین مطلب را تایید کرده است. بررسی ۹ هزار نفر بین سال های ۱۹۹۹ تا ۲۰۰۴ نشان داد افرادی که بیشترین مقدار اسیدهای چرب از نوع DHA را استفاده می کردند، ۲۰ درصد کمتر به عفونت لثه مبتلا می شدند. این ارتباط در مصرف کنندگان  EPA ضعیف تر بود و در بین انواع روغن های امگا ۳، اسید چرب لینولئیک ارتباطی با کاهش عفونت های لثه ای نشان نداد.

منابع غذایی روغن های امگا ۳

می دانید که سه اسید چرب مهم خانواده ی امگا ۳  عبارتند از:

۱- آلفا لینولئیک اسید(ALA)

2- ایکوزاپنتائنویک اسید( EPA )

3- دوکوزاهگزائنویک اسید( DHA)

آلفا لینولنیک اسید در غذاهای با منشا گیاهی یافت می شوند . غنی ترین منبع ALA،  بذرکتان است ولی همچنین در روغن کانولا، لوبیای سویا و روغن لوبیای سویا، بذرهای کدو تنبل و روغن بذر کدو تنبل، گردو و… موجود می باشد.

وقتی که این غذاها خورده شوند بدن ALA را به EPA و DHA تبدیل می کند هر چند که کارایی این تبدیل در بدن زیاد نیست. به همین علت است که متخصصین توصیه می کنند که منابع خوب EPA  و DHA را به میزان مکفی در رژیم غذایی تان بگنجانید.

منبع اصلی دو اسید چرب DHA و  EPA فقط ماهی است به خصوص ماهی آب های سرد و ماهی های چرب مثل ماهی آزاد، قزل آلا، تن، اسقومری و شاه ماهی.

غذاهای غنی شده با روغن امگا ۳ مثل بعضی از تخم مرغ ها و مکمل های دارویی نیز منبع این اسیدهای چرب هستند.

غذاهای دیگری که حاوی مقدار زیادی اسید چرب امگا ۳ هستند؛ کره ی بادام زمینی و مغزهای روغنی مثل گردو است.

منبع: تبیان